Waarom vieren we Sinterklaas?

Nicolaas van Myra, waar Sinterklaas op gebaseerd is, is een heilige die in veel legendes voorkomt. Zo speelt hij de hoofdrol in het sinterklaasfeest, een kinderfeest dat op 5 december in Nederland en op 6 december in België gevierd wordt. Sinds 1850 vieren we Sinterklaas zoals we dat nu vieren. Het oorspronkelijke volksfeest gaat terug tot in de middeleeuwen.

Geschiedenis van Sinterklaas

Sinterklaas, wie kent hem niet. Maar wie is Sinterklaas eigenlijk? De Sint is gebaseerd op Nicolaas van Myra. Deze bisschop leefde in de 4e eeuw in Myra, een stad in het huidige Turkije. Hij werd na zijn dood heilig verklaard, waarna er verschillende verhalen over hem werden doorgegeven. Zo zou hij drie meisjes van de prostitutie hebben gered door hen ‘s nachts bruidsschatten te brengen. Ook wekte hij drie scholieren tot leven. Zij waren door een herbergier in een pekelvat gestopt om als varkensvlees verkocht te worden. In een ander verhaal redt hij zeemannen van een orkaan: niet gek dat Nicolaas van Myra beschermheilige is van scholieren en zeelieden. Daarom zie je veel Sint Nicolaaskerken in (oude) havengebieden.

In Oost-Europa is hij nog steeds een van de belangrijkste heiligen, in Nederland en België werd hij rond 1850 goedheiligman in het sinterklaasfeest. Verschillende elementen van dit feest gaan nog op hem terug: hij helpt de kleinsten en maakt nachtelijke tochten om kinderen cadeaus te geven. In combinatie met andere christelijke en niet-christelijke elementen ontstond rond 1850 het sinterklaasfeest zoals we dat nu vieren op 5 december: een dag voor de sterfdag van Sint Nicolaas. Hoe het feest zich door de jaren heen heeft ontwikkeld is niet duidelijk, hier is maar weinig historisch onderzoek naar gedaan.

Wanneer is Sinterklaas geboren?

Nicolaas van Myra is waarschijnlijk rond 280 na Christus geboren en stierf op 6 december in het jaar 342 of 352. Als de Sint op Nicolaas van Myra gebaseerd is, hoe oud is Sinterklaas dan? Zelf heeft hij altijd het antwoord op deze vraag klaar: “Ik ben al zo oud dat ik zelf mijn leeftijd niet meer weet”. Maar een simpele rekensom wijst uit dat hij in 2018 ongeveer 1738 jaar oud wordt.

Wanneer is Sinterklaas jarig?

Katholieken herdenken heiligen altijd op hun sterfdag, niet op hun verjaardag. 6 december is dus niet de verjaardag van Sinterklaas, maar zijn sterfdag. Waarom vieren we het sinterklaasfeest dan eigenlijk op 5 december? Eén: omdat we dus niet weten wanneer hij jarig was. En twee: omdat het een traditie was om (alleen) op 5 december de schoen te zetten. In de nacht van 5 of 6 december vulden Sint en Piet de schoen en zijn er pakjes op 6 december, zijn gedenkdag.  

Intocht Sinterklaas 2019

De intocht van Sinterklaas in 2019 is op zaterdag 16 november 2019. De intocht wordt namelijk altijd de eerste zaterdag na Sint Maarten georganiseerd. En volgend jaar valt Sint Maarten op maandag 11 november. Waar de intocht plaatsvindt, wordt in mei 2019 aangekondigd door de NTR. Burgemeesters van verschillende plaatsen hebben al aangegeven de landelijke intocht van 2019 graag te willen organiseren.

Hoe heet het paard van Sinterklaas?

In Nederland heet het paard van Sinterklaas Amerigo. In Vlaanderen wordt hij Slecht-Weer-Vandaag genoemd, door een misverstand tussen Sint en Piet. Het paard van Sinterklaas is een schimmel. Amerigo was een politiepaard die behalve als paard van Sinterklaas ook dienst deed op bijvoorbeeld Prinsjesdag. De schimmel is vernoemd naar de ontdekkingsreiziger Amerigo Vespucci. Inmiddels rijdt Sinterklaas op een jonger exemplaar, maar de naam Amerigo wordt nog steeds gebruikt.

Sinterklaasfeest: schoen, gedichten, surprises en spelletjes

Van schoenen tot surprises: er zijn verschillende tradities rond het sinterklaasfeest. Waar komen deze tradities vandaan?

Waarom zetten we onze schoen?

Het schoenzetten stamt uit de 15e eeuw. Arme kinderen mochten hun schoen zetten in de kerk. Rijke mensen vulden de schoenen zodat de kinderen op 6 december, de sterfdag van Nicolaas van Myra, een extraatje kregen. Vanaf de 16e eeuw werd dit gebruik thuis overgenomen: veel kinderen mochten hun schoen bij de haard zetten. Ouders vulden de schoenen dan met snoep en speelgoed.

Sinterklaasgedichten

Waarom we precies rijmen met Sinterklaas is niet zeker. Volgens Neerlandicus Willem Wilmink ontstond rond 1800 de gewoonte om bij een cadeau een gedicht te geven. Bijvoorbeeld bij een huwelijk of verjaardag. En dit werd ook steeds vaker bij sinterklaascadeautjes gedaan. Meestal hadden de gedichten een opvoedkundige boodschap. Nu wordt er in het sinterklaasgedicht vaak anoniem een grap of pesterij met de ontvanger uitgehaald.

Surprises

Het maken van surprises op sinterklaasavond is relatief nieuw. Uit onderzoek van het Meertens Instituut bleek dat dit in 1943 nog nauwelijks werd gedaan. Waarschijnlijk is het een gebruik geworden omdat Sinterklaas behalve een kinderfeest steeds meer een nationaal feest werd. Oudere kinderen en volwassenen begonnen elkaar ook cadeautjes, gedichten én surprises te geven om het ‘heerlijk avondje’ met elkaar te vieren. Meestal door lootjes te trekken. En zo raakten zij meer bij het feest betrokken.

Sinterklaasspelletjes

Ook de gewoonte om spelletjes te doen op sinterklaasavond is nog niet zo oud, waarschijnlijk rond dezelfde tijd ontstaan als de surprises. Vooral het dobbelspel is populair, omdat dit voor zowel kinderen als volwassenen leuk is. Alle deelnemers kopen een aantal kleine cadeautjes. Die worden op een stapel gelegd. Om de beurt mag je dobbelen en elk aantal ogen is een opdracht. Zoals: pak een cadeau van de stapel, ruil een cadeau met iemand anders of pak een cadeautje uit. Uitgedobbeld? Speel dit jaar dan eens sinterklaasbingo, een sinterklaasquiz of organiseer een Sinterklaas speurtocht.

Sinterklaasjournaal

Het sinterklaasjournaal is het jaarlijkse verslag van de actuele ontwikkelingen rondom de intocht, het verblijf en de verjaardag van Sinterklaas. Het wordt gepresenteerd door Dieuwertje Blok en uitgezonden door de NTR. De eerste aflevering van het sinterklaasjournaal is in de week voor de intocht van Sinterklaas en de laatste aflevering is rond pakjesavond. Elke zondag is er het sinterklaasjournaal weekoverzicht.

[Leeswaarschuwing: onderstaande tekst verhult een groot geheim]

Welke acteur speelt Sinterklaas?

Sinterklaas wordt gespeeld door de acteur Stef van de Walle. Hij is Sinterklaas in het sinterklaasjournaal en tijdens de landelijke intocht. De ‘vorige’ Sinterklaas werd gespeeld door Bram van der Vlugt, die van 1986 tot 2011 de rol van Sinterklaas op zich nam.

Vier jij Sinterklaas? Met surprises, gedichten en de hele shebang of houden jullie het simpel?

Show More

Sara

Hi, Sara van Woerden. 32 jaar, gepartnerd met Erik en kersverse mama van Kiki :-). Schrijfdriftig, surfzuchtig, vraaghongerig. Freelance content marketeer en founder van Enwaarom.nl. Vragen, opmerkingen, samenwerken? Contact me!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to top button
Close