Waarom gapen mensen?

Gapen is een reflex vanuit onze hersenen. Mensen gapen tijdens een overgangsfase: van slapen naar wakker worden of van inspanning naar ontspanning. En andersom. De meeste mensen gapen ook als ze iemand anders zien gapen. Tijdens het gapen gaat je hartslag en bloeddruk omhoog en worden je hersenen en gezicht beter doorbloed. Ook koelen je hersenen wat af.

Wat is gapen?

Gapen is een automatische reactie die gestuurd wordt vanuit de hersenstam. Als je eenmaal begint met gapen, kun je hem moeilijk onderdrukken: je gezichtsspieren spannen zich aan, je mond gaat open, je ogen sluiten zich en je ademt diep in. Veel mensen rekken zich ook uit tijdens het geeuwen. Hierna volgt een diepe uitademing.

Het kan zijn dat je tranen in je ogen krijgt van het gapen. Dat komt omdat je gezichtsspieren op je traanbuisjes drukken. Wist je dat er nog meer veranderingen in je lichaam optreden door het gapen? Zo stijgt je bloeddruk, gaat je hartslag omhoog en wordt je gezicht beter doorbloed. Ook je hersenen zijn betrokken: ze koelen af en worden goed doorbloed.

Hoe vaak gapen we per dag?

Gemiddeld gapen mensen zo’n zes tot 23 keer per dag. Niet alleen jij en ik doen het: ook in de baarmoeder en in het dierenrijk wordt er wat afgegaapt. Zo kunnen onder andere hagedissen, olifanten, vissen, vogels, katten en honden gapen. De kans is trouwens groot dat jij vandaag wat vaker gaapt: gapen werkt aanstekelijk, ook bij het lezen erover. Gaaaaap, dus.

Gaapkunde

Er zijn verschillende theorieën over het waarom van gapen. De verklaringen van gaap-onderzoeker Jorg Massen op een rij:

  1. Jorg Massen kwam erachter dat mensen gapen op een moment van overgang. Zoals de overgang van verveling naar alertheid. Of van stress naar ontspanning.
  2. Hij ontkracht dat gapen een teken van vermoeidheid of verveling is. Hij stelt dat wij juist gapen om ertegen te strijden. So, take it as a compliment :-).
  3. Ook zijn er genoeg andere redenen om te gapen: bijvoorbeeld als we ons angstig voelen of als we gestrest zijn.
  4. Gapen is behalve iets menselijks dus ook iets typisch dierlijks.
  5. Nagapen heeft volgens hem niets te maken met empathie. Nagapen heeft een praktische reden: om je als groep ergens klaar voor te maken. Zoals voor een inspanning of juist om als groep naar bed te gaan. Dit zag de onderzoeker ook terug bij dieren.
  6. Het nut van gapen? Dat is niet om meer zuurstof binnen te krijgen, zoals veel mensen denken. Het blijkt dat de hartslag en bloeddruk omhoog gaan en het gezicht en de hersenen beter doorbloed worden. En, opvallender: dat de hersenen een halve graad afkoelen. Zodat de hersenen de ideale temperatuur aannemen voor de situatie.

Gapen en hyperventilatie

Veel gapen (of juist moeite met gapen) is één van de meest eenvoudig te herkennen symptomen van chronische hyperventilatie. Dat is een ademhalingspatroon waarbij je gedurende een periode sneller ademt dan nodig is voor het goed functioneren van je lichaam. Hierdoor krijg je lichamelijke klachten zoals duizeligheid, benauwdheid, vermoeidheid en tintelingen. Het vele (willen) gapen heeft te maken met het vechten tegen deze vermoeidheidsklachten.

Gapen als iemand anders gaapt

De meeste mensen (en dieren) gapen dus ook als ze iemand anders zien of horen gapen. Of als ze erover lezen. Maar waarom is gapen dan zo aanstekelijk? Nou, omdat het handig is. Gezamenlijk gapen betekent namelijk je als groep ergens voor klaarmaken. Voor een activiteit of juist om een ‘groepsbedtijd’ in de hand te werken. Heel praktisch dus.

Een voorbeeld. Uit onderzoek blijkt dat een groep pinguïns gezamenlijk gaapten vlak voordat ze een zee met orka’s (hun vijand) wilden oversteken. Zo koelden hun hersenen allemaal af tot de juiste temperatuur om deze klus te klaren. En dat gebeurt bijvoorbeeld ook bij een groep collega’s die allemaal gapen vlak voor een presentatie.

Ben jij een echte nagaper? Ja? Hoe vaak heb je dan gegaapt tijdens het lezen van deze blog?

Show More

Sara

Hi, Sara van Woerden. 32 jaar, gepartnerd met Erik en kersverse mama van Kiki :-). Schrijfdriftig, surfzuchtig, vraaghongerig. Freelance content marketeer en founder van Enwaarom.nl. Vragen, opmerkingen, samenwerken? Contact me!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to top button
Close