Waarom mediteren?

De wetenschap is het erover eens: mediteren kan helpen bij stress, angst en depressie. Ook in geloofsstromingen en religies zoals het boeddhisme, hindoeïsme en christendom worden al eeuwenlang meditatietechnieken gebruikt. Met als gemene deler: training in aandacht. Tegenwoordig is meditatie en mindfulness een ware hype: en deze staat volgens wetenschappers niet in verhouding tot de bewezen voordelen van mediteren.

Wat is meditatie?

Het woord ‘meditatie’ komt van het Latijnse meditatio. Dat woord is afgeleid van het werkwoord meditari, dat overpeinzen, voorbereiden betekent. Mediteren wordt al duizenden jaren gedaan, in verschillende religies en (geloofs)stromingen. Als we het nu over meditatie hebben, hebben we het meestal over de Westerse vorm van meditatie die gebaseerd is op het hindoeïstisch en boeddhistisch mediteren. Deze vorm van meditatie is vooral gericht op het ervaren van geestelijke rust en minder stress in onze gehaaste maatschappij.

Mediteren boeddhisme

Het boeddhisme kent twee soorten meditatie: de samatha meditatie en de vipassana meditatie. Vipassana is ruim 2500 jaar geleden opnieuw ontdekt door Gautama de Boeddha. Vipassana betekent letterlijk ‘de dingen zien zoals ze zijn’. Deze meditatievorm is gericht op het bereiken van inzicht.

De samatha meditatie is gericht op het streven naar rust en concentratie, zodat je geest kalm wordt en er ruimte is om alert te zijn op wat er op het moment gebeurt. Soms wordt de samatha meditatie als ondersteunende techniek voor vipassana gebruikt.

Mediteren hindoeïsme

Het hindoeïsme kent veel manieren van mediteren, waaronder yoga. Yoga is een meditatievorm waarbij je kalm en rustig wordt door het doen van concentratie-oefeningen. Ook in andere vormen van hindoeïstische meditatie wordt gebruik gemaakt van concentratietechnieken.

Verschillende meditatie methoden

Er zijn heel veel verschillende meditatietechnieken. De 5 populairste methoden op een rijtje:

1. Vipassana

Deze meditatietechniek lijkt erg op wat wij kennen als mindfulness: je traint aandachtig te zijn in het moment. En gedachten, geluiden en gevoelens op te merken maar er niet in mee te gaan. Deze meditatiemethode heeft tot doel om tot inzicht (a.k.a. verlichting) te komen.

2. Mantra meditatie

Mantrameditaties richten zich op het herhalen van een geluid, woord, zin of affirmatie. Zo’n mantra wordt hardop of in gedachten gezegd zodat er een duidelijke focus is en andere gedachten tot rust komen. Bekend is de Transcendente Meditatie (TM) van Maharishi Mahesh Yogi. Deze techniek bestaat uit het in gedachten herhalen van een mantra tot deze klank stiller wordt en uiteindelijk verdwijnt. Hierdoor ervaar je een moment van ‘aanwezigheid’ zonder dat je gedachten hebt.

3. Ademhalingsmeditatie

In veel meditatie methoden komt de focus op je ademhaling terug. Door diep en langzaam in- en uit te ademen word je rustig en kom je in contact met je lichaam. Ook kunnen er bepaalde spanningen en emoties vrijkomen tijdens zo’n ademhalingsmeditatie.

4. Concentratiemeditatie

In deze meditatie methode gaat het erom al je aandacht op één ding te richten. Iets concreets, zoals een geluid of een vlam van een kaars, of iets meer algemeen zoals je ademhaling. Als je afgeleid wordt door gedachten of gevoelens keer je hiernaar terug. Het doel van concentratiemeditatie is dat je traint om in het moment (het bekende ‘hier en nu’) aanwezig te zijn.

5. Visualisatie meditatie

Visualisatie of affirmatie is een meditatietechniek waarbij je je verbeeldingskracht gebruikt om een doel te bereiken. Dit doel kan ontspannen of ontstressen zijn, maar kan ook iets heel specifieks. Een wens die je tot in de puntjes uitdenkt. Door deze droom of wens eens per dag te visualiseren, zal het zich meer en meer in je dagelijks leven manifesteren. Het geheim van visualisatie meditatie is dan ook dat je door herhaling gaat geloven in het waarmaken van jouw positieve (droom)beelden. En er hierdoor naar gaat handelen.

Dagelijkse meditatie

Je bent overtuigd van de voordelen (maar verwacht geen bergen) en je wil beginnen met mediteren. Hoe dan? Hoe lang moet je mediteren, en moet het elke dag? Het antwoord is simpel: hoe meer je mediteert, hoe groter het effect. Net als met hardlopen: van 5 minuutjes moet je geen wonderen verwachten. Mediteer daarom dagelijks, minimaal 40 minuten per dag. Hou dit langere tijd vol. Want (ook) net als bij hardlopen: als je stopt, gaat je conditie achteruit. Helaas, de effecten van meditatie zijn niet blijvend.

Tips om dagelijks mediteren vol te houden:

  • Begin makkelijk en richt je simpelweg op je ademhaling;
  • Plan een vaste tijd in. Bijvoorbeeld als je opstaat of juist voordat je gaat slapen;
  • Wees niet te streng voor jezelf: je wordt afgeleid, zeker in het begin. Door gedachten, geluiden en dingen waarvan je niet eens wist dat ze bestonden. Voel je je hier niet schuldig over en keer steeds weer terug naar je ademhaling;
  • Verwacht geen (snelle) resultaten: hoe minder hoog de verwachtingen, hoe makkelijker je het volhoudt;
  • Je hoeft het niet alleen te doen: download een meditatie app of ga elke week naar een meditatiesessie bij jou in de buurt.

Liggend mediteren

Veelgestelde vraag: waarom moet je zittend mediteren? Nou, het hoeft niet. Maar zitten heeft wel twee grote voordelen. 1: Je valt minder snel in slaap. En 2: Door een rechte rug kan de energie beter door je lichaam stromen. Je kunt het comfortabel maken door op een stoel te gaan zitten of door een matje, bankje of meditatiekussen te gebruiken. Of ga voor de diehard meditatiehoudingen: de halve of hele lotus of een kleermakerszit. Het gaat erom dat je in de houding ontspant en dat je tegelijkertijd alert bent. Liggend mediteren zorgt er vaak voor dat je goed ontspant, maar (letterlijk) niet wakker genoeg blijft om te mediteren.

Voordelen van mediteren

Meditatie kent veel voordelen. Zo is meditatie goed tegen stress en kan het zelfs helpen bij depressie. Al is meditatie en mindfulness tegelijkertijd wat overrated. Ja: er zijn wetenschappelijk bewezen voordelen. Maar nee, die staan niet in verhouding tot de enorme hype rond meditatie en mindfulness. Hoe is die hype ontstaan? Want wat zijn dan al die voordelen van mediteren?

1. Minder depressie

Door meditatie ga je positiever denken. En hoe vaker je mediteert, hoe meer positieve gedachten er in je hoofd gaan ronddwalen. Onderzochte personen hadden minder last van circulerende negatieve gedachten, waardoor ze sneller uit hun dip of zelfs een depressie kwamen.

2. Mediteren tegen angsten

Uit meerdere onderzoeken blijkt dat mediteren zorgt voor het ervaren van minder angst en paniek. Op korte termijn, maar ook op lange termijn. Dit onderzoek stelt zelfs dat angstige gedachten door te mediteren voorgoed wegblijven (als je blijft mediteren natuurlijk).

3. Minder stress door meditatie

Mensen die vaak mediteren hebben meetbaar minder cortisol (a.k.a. ‘het stresshormoon’) in hun bloed. Kankerpatiënten die tijdens hun behandeltraject mediteerden, ervoeren minder stress door de oefeningen.

4. Meer grijze stof

Klinkt niet per se positief, is het wel. Mensen die regelmatig mediteren, hebben op latere leeftijd meetbaar meer grijze stof in de hippocampus. Dit deel van de hersenen zorgt ervoor dat je dingen beter onthoudt en leert.

5. Ontstekingsvrij

Verschillende onderzoeken tonen aan dat door elke dag te mediteren ontstekingen op celniveau verminderen.

6. No pain

Uit deze hersenscans blijkt dat je door vier dagen 20 minuten te mediteren al minder pijn ervaart. En hoe vaker je mediteert, hoe groter het effect. No pain still gain, dus.

7. Immuum in 8 weken?

Uit onderzoek blijkt mediteren een goed effect heeft op je immuunsysteem. Na 8 weken mediteren was er een grote stijging van de hoeveelheid antistoffen tegen virussen bij de onderzochte personen.

Nadelen meditatie

Zijn er dan ook redenen om niet te mediteren? Niet echt. Behalve dat je meditatie niet moet beschouwen als een totaaloplossing. Daarom ook even goed om de nadelen van mediteren te noemen.

Mediteren helpt niet tegen trauma’s

Door te mediteren krijg je dus meer positieve gedachten en kan er zelfs voor zorgen dat je sneller uit een dip of depressie raakt. Maar het is geen garantie: als je een traumatische gebeurtenis hebt meegemaakt, verdwijnt dit niet zomaar door dagelijks een half uurtje te mediteren. Maar (tijdelijke) verlichting kan het je wel geven.

Draaf niet door in het niet-oordelen

Mediteren gaat over ‘de dingen nemen zoals ze zijn’ en ‘er geen oordeel over vellen’. Heel nuttig om bij stil te staan, want we (voor)oordelen wat af. Maar die niet-oordelende houding moet niet te ver doorslaan, want dan leidt het tot vervlakking en oppervlakkigheid.

Niet per se relaxt

Mediteren is niet altijd leuk of makkelijk. In de eerste plaats omdat er dingen naar boven kunnen komen die pijn doen. Gevoelens, onverwerkte emoties, spanningen. Dan kan het fijn zijn om begeleiding te krijgen. Want er kunnen allerlei dingen naar boven komen, waar je niet altijd mee om weet te gaan. Ten tweede is mediteren vaak oncomfortabel, je zit lang in dezelfde houding. Dat is niet voor niets: wanneer je leert omgaan met ongemak of pijn tijdens het mediteren, leer je omgaan met pijn en ongemak in het dagelijks leven. Fijn. Maar niet op het moment zelf.

De verwachtingen zijn vaak te hoog

De mythes rond mindfulness en meditatie zijn vaak overdreven. Meditatie kan inderdaad helpen tegen angsten en negatieve gedachten, maar bij niet iedereen is het effect even groot. Stel daarom je verwachtingen bij als je begint met meditatie: zie het als een mogelijke verrijking van je leven. Niet als de oplossing voor alles.

Maak vlieguren

Elke dag 5 minuten mediteren en de rest van de dag als een kip zonder kop rondrennen, gaat je niets opleveren. Probeer een langere periode minimaal 40 minuten per dag te mediteren. En hou het vast: let gedurende de dag op je ademhaling en wees je bewust van je lichaam. Doe dingen met aandacht en laat je niet opjagen.  

Mediteer jij? Zoja, hoe vaak en hoelang? Welke voor- en nadelen merk je?

Show More

Sara

Hi, Sara van Woerden. 32 jaar, gepartnerd met Erik en kersverse mama van Kiki :-). Schrijfdriftig, surfzuchtig, vraaghongerig. Freelance content marketeer en founder van Enwaarom.nl. Vragen, opmerkingen, samenwerken? Contact me!

2 Comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to top button
Close